ویروسها و بدافزارها میتوانند عملکرد کامپیوتر را تحت تأثیر قرار دهند و در برخی موارد باعث آسیب یا از دست رفتن اطلاعات شوند. بسیاری از کاربران تصور میکنند آلوده شدن کامپیوتر همیشه با نمایش یک پیام یا هشدار مشخص همراه است، اما در واقع بعضی بدافزارها بدون نمایش نشانه واضح در پسزمینه فعالیت میکنند.
شناخت علائم احتمالی آلودگی میتواند به تشخیص زودتر مشکل و جلوگیری از آسیب بیشتر کمک کند.
کند شدن ناگهانی کامپیوتر
یکی از نشانههایی که ممکن است با آلودگی سیستم ارتباط داشته باشد، کند شدن غیرعادی کامپیوتر است. اگر سیستم بدون تغییر محسوس در سختافزار یا نرمافزار، ناگهان کند شده باشد، باید مصرف منابع سیستم بررسی شود.
البته کندی به تنهایی دلیل قطعی وجود ویروس نیست و مشکلاتی مانند کمبود RAM، پر شدن هارد یا اجرای برنامههای زیاد نیز میتوانند همین علامت را ایجاد کنند.
نمایش تبلیغات غیرعادی
اگر هنگام کار با کامپیوتر، پنجرههای تبلیغاتی ناشناس به صورت مکرر نمایش داده میشوند، ممکن است سیستم به Adware یا نرمافزار ناخواسته آلوده شده باشد.
بهخصوص زمانی که این تبلیغات در برنامهها یا صفحاتی ظاهر میشوند که معمولاً تبلیغات مربوط به آنها را نمایش نمیدهند، بهتر است سیستم بررسی شود.
باز شدن صفحات ناشناس در مرورگر
تغییر ناخواسته صفحه اصلی مرورگر، موتور جستجو یا باز شدن صفحات ناشناس میتواند نشانه وجود Browser Hijacker یا نرمافزار ناخواسته باشد.
در این شرایط علاوه بر بررسی افزونههای مرورگر، بهتر است سیستم نیز با یک ابزار امنیتی معتبر اسکن شود.
مصرف غیرعادی پردازنده
اگر بدون اجرای برنامه سنگین، میزان استفاده از CPU بسیار بالا باشد، باید Task Manager را بررسی کنید.
برخی بدافزارها در پسزمینه فعالیت میکنند و منابع پردازنده را مصرف میکنند. البته پردازشهای ویندوز و برخی نرمافزارهای قانونی نیز ممکن است در شرایط خاص CPU زیادی مصرف کنند، بنابراین صرفاً بالا بودن مصرف پردازنده به معنی ویروسی بودن سیستم نیست.
مصرف غیرعادی اینترنت
برخی بدافزارها ممکن است ارتباطات شبکهای غیرعادی ایجاد کنند. افزایش ناگهانی مصرف اینترنت بدون دلیل مشخص میتواند یکی از مواردی باشد که ارزش بررسی دارد.
اگر نرمافزار جدیدی نصب نکردهاید اما مصرف اینترنت سیستم افزایش چشمگیری داشته است، برنامههای فعال و دسترسی آنها به شبکه را بررسی کنید.
غیرفعال شدن آنتیویروس
اگر نرمافزار امنیتی بدون دلیل مشخص غیرفعال شود یا تنظیمات آن تغییر کند، باید موضوع را جدی گرفت. برخی بدافزارها تلاش میکنند ابزارهای امنیتی را مختل کنند.
البته گاهی مشکلات نرمافزاری، تنظیمات اشتباه یا پایان یافتن پشتیبانی یک برنامه نیز میتواند باعث چنین وضعیتی شود.
ایجاد فایلها یا میانبرهای ناشناس
ایجاد فایلها، پوشهها یا Shortcutهای ناشناخته نیز میتواند یکی از نشانههای احتمالی آلودگی باشد. بهخصوص اگر این فایلها روی فلش، هارد اکسترنال یا در پوشههای مختلف بدون دخالت کاربر ایجاد شوند.
خطاهای غیرعادی و کرش برنامهها
گاهی آلودگی یا تغییرات ناخواسته سیستم میتواند باعث اجرای نادرست نرمافزارها شود. با این حال مشکلات مربوط به RAM، درایورها، فایلهای خراب ویندوز یا ناسازگاری نرمافزار نیز میتوانند همین نتیجه را ایجاد کنند.
جلوگیری از آلوده شدن کامپیوتر
برای کاهش احتمال آلودگی، چند نکته ساده را رعایت کنید:
- نرمافزارها را از منابع معتبر تهیه و نصب کنید.
- فایلهای ناشناس ایمیل و پیامرسانها را بدون بررسی باز نکنید.
- از یک ابزار امنیتی معتبر استفاده کنید.
- ویندوز و نرمافزارهای مهم را بهروز نگه دارید.
- فلش و حافظههای ناشناس را قبل از استفاده بررسی کنید.
- روی لینکهای مشکوک کلیک نکنید.
- از اطلاعات مهم نسخه پشتیبان داشته باشید.
در صورت مشاهده علائم چه کنیم؟
اگر چند مورد از علائم بالا به صورت همزمان مشاهده شد، بهتر است ابتدا اتصال اینترنت را در صورت نیاز قطع کرده و یک اسکن امنیتی کامل انجام دهید. همچنین برنامههای ناشناس نصبشده، افزونههای مرورگر و برنامههای Startup را بررسی کنید.
در صورتی که اطلاعات مهمی روی سیستم وجود دارد، قبل از اقدامات گسترده مانند نصب مجدد ویندوز، تهیه نسخه پشتیبان از فایلهای ضروری اهمیت زیادی دارد.
جمعبندی
کندی سیستم، تبلیغات ناخواسته، تغییر تنظیمات مرورگر، مصرف غیرعادی منابع و رفتارهای ناشناخته میتوانند از نشانههای احتمالی وجود بدافزار باشند، اما هیچکدام به تنهایی اثبات نمیکنند که کامپیوتر حتماً ویروسی شده است. بررسی دقیق سیستم و استفاده از ابزارهای امنیتی معتبر، روش مناسبتری برای تشخیص و رفع مشکل است.